Adam Asnyk

Myśli ulotne

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Myśli ulotne

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I

Bellerofon, gdy Meduzy głowę 

Odciął jednym zamachem żelaza,  

Ujrzał z krwi jej powstające nowe 

Dwa zjawiska: lotnego Pegaza 

I Chimerę, która w pierwszym skoku 

Ani chwili nie dotknęła ziemi,  

Lecz w różowym zniknęła obłoku,  

Ziejąc w koło ogniami złotemi.  

Odtąd służy ten rumak skrzydlaty 

Do wycieczek w ponadziemskie światy,  

A Chimerę w nieskończonej toni 

Serce ludzkie zawsze jeszcze goni¹.  

II

Jeżeli życia twojego ścieżka 

Zawiedzie ciebie w gaje kwieciste,  

Jeżeli szczęście z tobą zamieszka 

Niosąc ci wszystkie rozkosze czyste;  

Jeśli nie doznasz nigdy zawodów 

W tem, co najdroższem dla siebie zwiesz,  

Korzystaj z życia weselnych godów,  

Patrz w jasne niebo, kochaj i wierz.  

Lecz pomnij, że ta szczęśliwość cała 

Snem będzie tylko, co zmysły pieści,  

Jeśli nie będzie z ciebie spływała 

Na cudze smutki, łzy i boleści.  

III

Ten jest prawdziwie samotnym na ziemi,  

Kto nawet współczuć nie umie z drugiemi.  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

IV

Kto się waha, z obawy, że myśl, co w nim drzemie,  

Straci na swej piękności, zstąpiwszy na ziemię,  

Przejść przez wszystkich walk ludzkich i zawodów stopnie,  

Ten zwiędnie w pożądaniach, niczego nie dopnie.  

V

Nie rozumiemy z ludzi nikogo 

I właśnie dla tej przyczyny,  

Swych bliźnich zawsze sądzimy wrogo 

Myśli, uczucia i czyny.  

I siebie samych pojąć nam trudno,  

Więc znowu z tej samej racyi 

Nad swoją rolą, choćby obłudną,  

Jesteśmy wciąż w admiracyi.  

VI

Skoro kto rzuci myśl nową 

Opinia kręci swą głową;  

Zaraz podnoszą się krzyki:  

«Jakiż paradoks to dziki!  

Dla ludzi i dla społeczeństw 

Kryjący zbiór niebezpieczeństw».  

Lecz z czasem, gdy coraz dalej 

Z tą myślą się spoufali,  

Woła opinii trybunał:  

«Ależ to prosty komunał!» 

VII

Wszystko przemija! Nawet ból i smutki.  

I kiedy człowiek swego kresu blisko,  

Spokojniej patrzy z swojej wątłej łódki 

Na wściekłość burzy i fali igrzysko,  

Inaczej sądzi sen żywota krótki 

I walk namiętnych niknące zjawisko...  

Serca nie szarpie rozpaczy mu żmija,  

Bo już do brzegu cichego dobija.  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

VIII

Czasami kult równości jest ukrytą chętką,  

By się wynieść nad innych skutecznie a prędko,  

I hasła wyrównania służą za piedestał 

Temu, co w duszy równym tłumowi być przestał.  

IX

Wierzaj w serc ludzkich piękność idealną,  

I tą pięknością karm się i napawaj 

I rosę uczuć zbieraj niewidzialną;  

Lecz swego szczęścia na próbę nie dawaj,  

I nie doświadczaj tych uczuć trwałości,  

Które ci sączą słodki sen miłości.  

X

Zranionym sercom potrzeba 

Błękitów nieba,  

Skrzydlatej modlitwy gońca,  

Pogodnych uśmiechów słońca 

Ciszy bez końca...  

Lub burzy, która przygłuszy 

Żrący ból duszy,  

I czarnej, wyjącej nocy,  

Co będzie osłonić w mocy 

Ich płacz sierocy.  

XI

Ruszając w drogę w życia poranek 

Widzimy w dali,  

W mgle, co się pali,  

Zwodnicze szczęścia obrazy,  

Kwiatów oazy,  

Cudne postaci niebianek.  

Gdy dochodzimy do kresu drogi,  

Cień spotykamy tylko złowrogi.  

Za to za nami 

Lśni się tęczami 

Początek przebytej drogi.  

14 stycznia 1896²

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

XII

Kto nie umie z piersi własnej 

Wysnuć uczuć tęczy jasnej 

I miłością świat obdzielić;  

Kto nie umie raju stworzyć 

I w nim szczęściem drugich ożyć 

I w ich losy swoje wcielić,  

Ten, choć duszy swej nie splami,  

Nie wyprosi niebios łzami 

Jałowemi.  

Odkąd z raju nas wygnano,  

Trzeba kochać i kochaną 

Być na ziemi.³ 

XIII

Nie baw się w bohatera!  

Nadludzką nie błyszcz cnotą:  

Kto w górę wciąż spoziera,  

Ten łatwo wejdzie w błoto.  

XIV

Ten ma największe hojności porywy,  

Komu fortuna odmówiła mienia;  

A ten najbardziej bywa gadatliwy,  

Co nie ma właśnie nic do powiedzenia.  

XV

Antysemityzm dziś już prowadzą handlarze,  

Z których każdy dla siebie pewien zysk w nim widzi;  

Skoro się interesem korzystnym pokaże,  

Niezawodnie go ujmą w swoje ręce Żydzi.  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

XVI

Dla serc szlachetnych najwyższą rozkoszą,  

Gdy drugim radość w niedoli przynoszą.  

XVII

Na własne mroki najlepszą pociechą,  

Zapalać światło pod ubogą strzechą.  

XVIII

Najczystszą dumą: gdy sami w potrzebie 

Nic nie żądamy od świata dla siebie.  

Przypisy:

1. A Chimerę w nieskończonej toni/ Serce ludzkie zawsze jeszcze goni — Zob. Sfinks, 1908. IV. Józefowa Kotarbińska, Ze wspomnień o Adamie Asnyku. [przypis redakcyjny]

2. ... 14 stycznia 1896 — autograf w posiadaniu Lucyny Kotarbińskiej w Warszawie. [przypis redakcyjny]

3. Kto nie umie (...) Być na ziemi. — jest to jeden z wierszy, pisanych na tekturowych paletkach dla protektorek balu na szkołę polską w Białej im. Asnyka. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/asnyk-mysli-ulotne

Tekst opracowany na podstawie: Adam Asnyk, Pisma, tom III, wydanie nowe zupełne, w układzie i z objaśnieniami F. Hoesicka, nakładem Księgarni F. Hoesicka, Warszawa 1924.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Paulina Choromańska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła.

Okładka na podstawie: \u2593\u2592\u2591 TORLEY \u2591\u2592\u2593@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.